Kısa cevap: İşverene bağlı çalışacak bir yabancı için çalışma izni başvurusu, işverenin e-Devlet üzerinden Bakanlığın başvuru sistemine girmesi, işyeri kaydını oluşturması, başvuruyu bilgi ve belgelerle tamamlayıp elektronik imza ile onaylaması ile yapılır. Belgeleri tam olan başvurular otuz gün içinde değerlendirilir; onay sonrası harç ve değerli kâğıt bedelinin süresinde ödenmesi ve çalışanın zamanında işe başlatılması gerekir.
Aşağıda çalışma izni başvurusu adımlarını, Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının açıklamalarına dayanarak adım adım anlatıyoruz.
Başvurudan Önce Hazır Olması Gerekenler
- Elektronik imza: Bakanlığa göre işveren veya yetkilendirdiği kişi başvuruyu e-İmza ile onaylar. Yönetmelik’in 15. maddesi de başvuruların güvenli elektronik imza ile yapılmasına ilişkin esasların Genel Müdürlükçe belirleneceğini düzenler.
- Elektronik tebligat adresi: Yönetmelik’in 16. maddesine göre, işverene bağlı çalışacak bir yabancı için yapılan başvuruda, hem yurt içinden hem yurt dışından yapılan başvurularda işverenin elektronik tebligat adresine sahip olması zorunludur.
- Yabancı kimlik numarası: Yurt içinden yapılan başvurularda, Bakanlığın istisna tanıdığı durumlar dışında, çalışanın yabancı kimlik numarası olmalıdır (md. 16).
- Geçerli ikamet izni: Yurt içi başvuruda çalışanın en az altı ay süreli geçerli ikamet izni bulunmalıdır (md. 15/4).
- Kriter kontrolü: İşyerinin istihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterlerini karşılayıp karşılamadığı başvurudan önce kontrol edilmelidir. Kriterlerin ayrıntısını yabancı işçi çalıştırma şartları yazımızda bulabilirsiniz.
Çalışma İzni Başvurusu Adımları
1. İş sözleşmesi, sisteme giriş ve işyeri kaydı
Bakanlığın “Adım Adım Çalışma İzni Başvurusu” kılavuzuna göre süreç, yabancı ile işveren arasında iş sözleşmesi imzalanmasıyla başlar. Ardından işveren veya yetkilendirdiği e-Bildirge kullanıcısı, e-Devlet üzerinden Yabancıların Çalışma İzinleri Başvuru Sistemine (e-İzin) giriş yaparak e-İmzası ile işyeri kaydını oluşturur. e-İmza, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun yetkilendirdiği kurumlardan temin edilir. Yönetmelik’in 11. maddesine göre başvurulara ilişkin tüm iş ve işlemler bu sistem üzerinden elektronik ortamda yürütülür.
2. Başvuru türünün seçilmesi
Çalışan Türkiye’de geçerli ikamet izniyle bulunuyorsa “Yurt İçi” başvuru seçilir. Çalışan yurt dışındaysa önce kendisi Türk dış temsilciliğine çalışma vizesi başvurusu yapar ve aldığı referans numarasını işverene iletir; işveren bu numarayla başvuruyu tamamlar. Yurt dışı başvurularda işverenin onayı, vize başvurusundan itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır (md. 17/2).
3. Bilgi ve belgelerin yüklenmesi
Bakanlığın kılavuzunda temel belgeler şöyle sıralanır:
- Yabancı için: iş sözleşmesi, biyometrik fotoğraf, pasaport, diploma ve yabancının durumuna göre ilave belgeler.
- İşveren için: vergi levhası, ticaret sicil gazetesi, işyeri bilançosu, işyeri faaliyet belgesi ve sektör ile mesleğe göre ilave belgeler.
Sisteme girilecek bilgiler ve yüklenecek belgelerin güncel listesi Genel Müdürlükçe belirlenip Bakanlığın resmi internet sayfasında yayımlanır (md. 15/8). Sistem üzerinden onaylanan başvurular için Bakanlığa ayrıca kâğıt belge gönderilmez; ancak Bakanlık gerekli görürse belgelerin aslını veya tasdikli örneğini isteyebilir (md. 15/2 ve 15/7).
Önemli uyarı: Sahte veya yanıltıcı bilgi ya da belge sunulduğunun tespiti halinde başvuru reddedilir ve durum adli mercilere bildirilir (md. 15/2).
4. e-İmza ile onay
Bilgiler doldurulup belgeler yüklendikten sonra başvuru e-İmza ile onaylanır. Yurt içi başvuru, belgelerin yüklenmesi ve işverenin onayıyla tamamlanmış olur (md. 17/3).
5. Değerlendirme ve olası eksik belge talebi
- Bilgi ve belgeleri tam olan başvurular otuz gün içinde değerlendirilir (md. 21/2).
- Eksik belge tespit edilirse değerlendirme ertelenir ve eksiklik sistem ile elektronik tebligat adresi üzerinden bildirilir. Eksiklikler, belgelendirilmiş mücbir sebep dışında otuz gün içinde tamamlanmalıdır; aksi halde başvuru reddedilir (md. 19 ve 23).
- Bakanlık gerek görürse ilgili kurumlardan görüş ister. Görüşler en geç on beş gün içinde bildirilir; zorunlu hallerde on beş güne kadar ek süre istenebilir (md. 18).
6. Harç ve değerli kâğıt bedelinin ödenmesi
Başvuru olumlu değerlendirildiğinde harç ve değerli kâğıt bedelinin yatırılması bildirilir. Bu bildirimden itibaren otuz gün içinde ödeme yapılmazsa başvuru reddedilir (md. 23/1-j). Bakanlığa göre harç ve değerli kâğıt bedeli Dijital Vergi Dairesi üzerinden veya anlaşmalı bankalar aracılığıyla ayrı ayrı yatırılır; tutarın eksik veya fazla yatırılması halinde işlem sonuçlandırılamaz. Harç tutarları her yıl değiştiği için güncel tutar Bakanlığın duyurularından kontrol edilmelidir. Ödeme tamamlandıktan sonra çalışma izni belgesi PTT Kargo ile işyeri adresine gönderilir.
7. İşe başlatma ve SGK bildirimi
Yurt içi başvurularda çalışan, izin başlangıç tarihinden itibaren bir ay içinde işe başlatılmalıdır. Yurt dışı başvurularda bu süre yurda giriş tarihinden itibaren bir aydır ve her halükarda izin başlangıcından itibaren altı ayı geçemez (md. 25). Çalışma izni belgesinin işverene tebliğ tarihi ile izin başlangıç tarihi farklıysa, tebliğden itibaren bir ay içinde SGK’ya yapılan bildirimler süresinde yapılmış sayılır (md. 25/3).
İzin Alındıktan Sonra İşverenin Yükümlülükleri
- Bildirim: Çalışmanın başlaması ve sona ermesi ile iznin iptalini gerektiren durumlar on beş gün içinde Bakanlığa bildirilir. SGK’ya yapılan işe giriş bildirimi ve izin bitiş tarihindeki işten çıkış bildirimi Bakanlığa yapılmış sayılır (md. 61).
- Sigorta primi: Bakanlığın kılavuzuna göre sigorta primlerinde esas alınacak tutar, başvuruda yabancıya ödeneceği beyan edilen ücretten daha düşük olamaz.
- Ücret ve çalışma şekli: İzin verildikten sonra, başvuruda beyan edilen ücretin altına inen veya tam süreli çalışmayı kısmi süreliye çeviren sözleşme değişikliği yapılamaz (md. 60/4). Bu durumun tespiti iznin iptal sebeplerindendir (md. 56).
- İşyeri: İşverene bağlı izin, düzenlendiği işyeri ve adreste geçerlidir (md. 57/4). Başka şubede çalıştırma için ayrı başvuru gerekir.
- Uzatma: Uzatma başvurusu izin bitimine altmış gün kala başlayıp süre dolmadan yapılmalıdır (md. 27).
Sık Sorulan Sorular
Başvuruyu işveren yerine başka biri yapabilir mi?
Evet. Başvuruyu işverenin yetkilendirdiği kişi yapabilir; ayrıca 6735 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre başvurular yetkili aracı kurum tarafından da yapılabilir.
Çalışan, izin çıkmadan işe başlayabilir mi?
Hayır. Yönetmelik’in 12. maddesine göre çalışma izni çalışmaya başlamadan önce alınmalıdır.
Başvurunun hangi aşamada olduğu nasıl takip edilir?
Bakanlığın kılavuzuna göre değerlendirme süreci sistemdeki “Başvuru Takip İşlemleri” menüsünden izlenir. Ayrıntılar için Çalışma İzni Başvuru Takibi yazımıza bakabilirsiniz.
Başvuru reddedilirse ne olur?
Ret kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde sistem üzerinden Bakanlığa itiraz edilebilir; itirazın reddi halinde idari yargı yolu açıktır (6735 sayılı Kanun md. 21, Yönetmelik md. 66).
Dayanak Mevzuat ve Resmi Kaynaklar
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu: madde 7 ve 21
- Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği: madde 11, 12, 15–19, 21, 23, 25, 27, 56, 57, 60, 61 ve 66
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Adım Adım Çalışma İzni Başvurusu (yurt içi / yurt dışı)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Başvuru Türleri
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Gerekli Bilgi ve Belgeler
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve Bakanlık uygulamaları değişebilir; başvuru öncesinde güncel düzenlemeler kontrol edilmelidir.
Başvuru dosyanızı hazırlarken destek almak isterseniz Konum Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
