Kısa cevap: Irak vatandaşları için çalışma izni, işe başlamadan önce Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından alınması zorunlu bir izindir. Çalışan Irak’taysa süreç Irak’taki Türk dış temsilciliğine çalışma vizesi başvurusuyla başlar ve Türkiye’deki işverenin sistemde onayıyla tamamlanır. Çalışan Türkiye’de en az altı ay geçerli ikamet izniyle bulunuyorsa başvuruyu işveren yurt içinden yapar. İçişleri veya Dışişleri Bakanlığınca Türk soylu olduğu bildirilen Iraklılar için ise mevzuatta ayrıca özel hükümler vardır.
Bu yazıda Iraklı bir çalışanı istihdam etmek isteyen işverenler ve Türkiye’de çalışmayı planlayan Irak vatandaşları için 2026 itibarıyla geçerli süreci, ilgili mevzuat maddelerine dayanarak anlatıyoruz.
Irak Vatandaşları İçin Çalışma İzni Başvuru Yolları
| Yurt dışından başvuru | Yurt içinden başvuru | |
|---|---|---|
| Kim başlatır? | Çalışan, Türk dış temsilciliğine çalışma vizesi başvurusu yapar | İşveren, e-Devlet üzerinden |
| Ön şart | Çalışanın vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkede başvuru | En az altı ay süreli geçerli ikamet izni |
| İşverenin süresi | Vize başvurusundan itibaren 30 gün içinde sistemde onay | Belgeleri yükleyip e-İmza ile onay |
| İşe başlama | Yurda girişten 1 ay, en geç izin başlangıcından 6 ay içinde | İzin başlangıcından 1 ay içinde |
Dayanak: Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği, madde 15, 17 ve 25.
Bakanlığın kılavuzuna göre yurt dışından gelen çalışan, Türkiye’ye girişinden itibaren 20 gün içinde il göç idaresi müdürlüğüne başvurarak adres kaydını yaptırmalıdır.
Türk Soylu Iraklılar İçin Özel Hükümler
Mevzuat, Türk soylu yabancılar için bazı kolaylıklar tanır. Ancak bu hükümlerden yararlanmanın şartı, kişinin İçişleri Bakanlığı veya Dışişleri Bakanlığı tarafından Türk soylu olduğunun bildirilmesidir. Yalnızca beyan veya köken bilgisi yeterli değildir.
- Başvuru imkânı: Türk soylu olduğu bildirilen yabancılar, 2527 sayılı Kanun kapsamında, Türk vatandaşlarına hasredilen iş ve mesleklerden Türkiye’de ihtiyaç duyulanlar için de başvuru yapabilir (Yönetmelik md. 34/1).
- İzin süresi: Türk soylu yabancı adına yapılan başvuruda çalışma izni, iş sözleşmesinin süresini aşmamak üzere beş yıla kadar düzenlenebilir (md. 34/5).
- Değerlendirme kriterleri: Bakanlığın kriterlerine göre, Türk vatandaşlarına hasredilen işler dışında çalışacak ve Türk soylu olduğu bildirilen yabancılar için istihdam, mali yeterlilik ve ücret kriterleri uygulanmaz. Bu muafiyet de izin verilmesi için mutlak hak sağlamaz.
- Kısa süreli muafiyet: Yurt dışında yerleşik olup Türk soylu olduğu bildirilenler, Türkiye’de üç aya kadar çalışma izni muafiyeti kapsamında değerlendirilir (md. 48/1-d).
İşveren Kriterleri
Türk soylu statüsü veya başka bir muafiyet yoksa başvuru Bakanlığın genel kriterlerine göre değerlendirilir:
- Bilanço esasına tabi işyerlerinde her yabancı için en az beş Türk vatandaşı istihdamı.
- Ödenmiş sermayenin en az 500.000 TL olması; faaliyetteki işyerlerinde bunun yerine net satışların en az 8.000.000 TL veya ihracatın en az 150.000 ABD doları olması.
- Görevin niteliğine göre brüt asgari ücretin belirli katları üzerinden ücret kriteri.
3 Ağustos 2026’dan itibaren, son üç yılda en az bir yıl Türkiye’de çalışma izni, ikamet izni veya uluslararası koruma kapsamında yasal olarak bulunmuş yabancılar için yapılan yurt içi başvurularda, işyeri başına en fazla üç yabancıya kadar istihdam ve mali yeterlilik kriterleri aranmaz. Kriterlerin tamamı için yabancı işçi çalıştırma şartları yazımıza bakabilirsiniz.
Sosyal Güvenlik
Bakanlığın yayımladığı, Türkiye’nin taraf olduğu sosyal güvenlik anlaşmaları listesinde Irak yer almamaktadır. Bu nedenle Iraklı çalışanın sosyal güvenlik yükümlülükleri 5510 sayılı Kanun’un genel hükümlerine göre yerine getirilir. 6735 sayılı Kanun’un 22. maddesine göre işveren, çalışmanın başlamasını ve sona ermesini on beş gün içinde Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.
Başvuruda Dikkat Edilecekler
- Pasaport süresi: Çalışma izni, pasaportun geçerlilik süresinden altmış gün kısa düzenlenir (md. 24/5).
- Belgelerin tercümesi ve tasdiki: Bakanlık, belgelerin aslını veya Türk dış temsilciliği, Irak’ın Türkiye’deki temsilciliği ya da noter tarafından tasdik edilmiş örneğini isteyebilir (md. 15/7).
- İlk izin süresi: İşverene bağlı ilk izin en çok bir yıl, belirli bir işyeri için verilir (6735 sayılı Kanun md. 10).
- İzinsiz çalışma: İzin çıkmadan çalışmaya başlanması hem çalışan hem işveren için idari para cezası sebebidir (6735 sayılı Kanun md. 23).
Sık Sorulan Sorular
Irak’ta yaşayan Türkmen bir aday otomatik olarak Türk soylu sayılır mı?
Hayır. Mevzuattaki özel hükümlerden yararlanmak için İçişleri veya Dışişleri Bakanlığı tarafından Türk soylu olduğunun bildirilmiş olması gerekir.
Irak dışındaki bir ülkede yaşayan Irak vatandaşı nereden başvurur?
Yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğundan başvurabilir (Yönetmelik md. 15/1).
Başvuru ne kadar sürede sonuçlanır?
Belgeleri tam olan başvurular otuz gün içinde değerlendirilir; eksik belge istenirse süre belgelerin yüklendiği tarihten itibaren başlar (Yönetmelik md. 21/2).
Çalışma izni ikamet izni yerine geçer mi?
Evet. Geçerli çalışma izni ikamet izni yerine geçer (6735 sayılı Kanun md. 12).
Dayanak Mevzuat ve Resmi Kaynaklar
- 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu: madde 10, 12, 16, 22 ve 23
- Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği: madde 15, 17, 21, 24, 25, 34 ve 48
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Çalışma İzni Değerlendirme Kriterleri
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Adım Adım Çalışma İzni Başvurusu
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Sosyal Güvenlik Anlaşmaları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve Bakanlık uygulamaları değişebilir; başvuru öncesinde güncel düzenlemeler kontrol edilmelidir.
Iraklı bir çalışan için başvuru planlıyorsanız Konum Danışmanlık ile iletişime geçerek dosyanızı birlikte değerlendirebilirsiniz.
